Zima potrafi zaskoczyć nie tylko drogowców, lecz także doświadczonych kierowców
Marcin Klimkowski
Zimowe warunki drogowe wiążą się z gorszą widocznością, śliską nawierzchnią oraz dynamicznie zmieniającą się przyczepnością kół. Deszcz ze śniegiem, mgła, błoto pośniegowe czy oblodzenie mogą mocno zmienić zachowanie samochodu, a to wymaga od kierowcy większej ostrożności i wyczucia. Dlatego tak istotne jest, by jeszcze przed wyjazdem wiedzieć, jak zmodyfikować technikę prowadzenia pojazdu i jak reagować na potencjalne zagrożenia.
Wprowadzenie właściwych nawyków oraz zrozumienie wpływu zimowych warunków na pojazd zwiększa bezpieczeństwo na drodze. Prawidłowo dobrane opony, umiejętne korzystanie z układów wspomagających oraz przewidywanie sytuacji na drodze to elementy, które mogą zapobiec niebezpiecznym zdarzeniom. Jazda zimą nie musi być ryzykowna, jeśli kierowca pozostaje czujny i świadomy zasad zachowania pojazdu.
Dobre opony zimowe (nie całoroczne) są zbawieniem w naprawdę trudnych zimowych warunkach
Przygotowanie samochodu do zimowych warunków
Najważniejszym elementem są zimowe opony – wykonane z elastycznej mieszanki gumowej i wyposażone w bieżnik przystosowany do śniegu oraz lodu. Brak „zimowek” sprawia, że droga hamowania wydłuża się na suchej nawierzchni nawet o kilkadziesiąt procent, a na zaśnieżonej – wręcz kilkukrotnie. Warto także zadbać o właściwe ciśnienie w oponach, gdyż niskie temperatury powodują jego spadek. Niezwykle istotna jest także kontrola stanu akumulatora, płynu do spryskiwaczy (powinien być odporny na mróz) oraz wycieraczek, które muszą skutecznie usuwać wodę i śnieg.
Nie można zapominać o odśnieżeniu pojazdu przed wyruszeniem w drogę. Jazda z zaśnieżonym dachem, szybami czy reflektorami mocno ogranicza widoczność i może prowadzić do niebezpiecznych sytuacji – zwłaszcza podczas hamowania, gdy warstwa śniegu zsuwa się na przednią szybę. W dodatku przepisy jasno obligują kierowcę do usunięcia śniegu i lodu z całego nadwozia – to nie tylko zwiększa bezpieczeństwo, ale też pozwala uniknąć mandatu.
W najtrudniejszych warunkach, takich jak lód czy kopny śnieg, jedyne wyjście to założenie łańcuchów – przynajmniej na napędzane koła
Technika jazdy w deszczu, we mgle i po błocie pośniegowym
Podczas jazdy w intensywnym deszczu lub mgle największym wyzwaniem staje się zapewnienie odpowiedniej widoczności. Kierowca powinien korzystać ze świateł mijania i przeciwmgielnych (przednich zgodnie z potrzebą, tylnych wyłącznie przy silnym zmniejszeniu widoczności). Należy utrzymywać większą niż zwykle odległość od poprzedzającego pojazdu, ponieważ mokra nawierzchnia znacznie wydłuża drogę hamowania. W przypadku błota pośniegowego, pod którym mogą się znajdować koleiny lub lód, warto unikać gwałtownych manewrów, utrzymywać stabilną prędkość i trzymać obie ręce na kierownicy, co zapewnia pełną kontrolę nad pojazdem.
Aquaplaning to kolejne zagrożenia w okresie zimowym. W aquaplaningu, gdy opony tracą kontakt z nawierzchnią, pojazd unosi się na cienkiej warstwie wody i staje się niemal niekierowalny. W takiej sytuacji nie wolno gwałtownie hamować, należy delikatnie odjąć gaz i utrzymywać kierunek jazdy, czekając aż koła odzyskają przyczepność. Odpowiednia głębokość bieżnika znacząco zmniejsza ryzyko aquaplaningu, dlatego warto ją regularnie kontrolować.
Z kolei „czarny lód” to niemal niewidoczna okiem warstwa lodu na asfalcie. Jadąc po „czarnym lodzie”, należy zwolnić, unikać gwałtownych ruchów (hamowania, przyspieszania i skręcania) oraz zwiększyć odległość od innych pojazdów. Bardzo ważne jest zachowanie spokoju, płynne manewrowanie i hamowanie silnikiem zamiast gwałtownego naciskania hamulca.
Tzw. czarny lód, którego nie widać na drodze, to jedno z największych zagrożeń w zimie
Jak bezpiecznie jeździć po śniegu i oblodzonej nawierzchni
Śnieg i lód wymagają od kierowcy szczególnej płynności jazdy. Przyspieszanie, hamowanie i skręcanie powinno odbywać się łagodnie – każdy gwałtowny ruch może doprowadzić do poślizgu. W przypadku ruszania na śliskim podłożu warto korzystać z wyższego biegu, by zmniejszyć buksowanie kół. Jeśli samochód jest wyposażony w systemy wspomagające, takie jak ESP czy ASR, należy pozostawić je aktywne.
Na oblodzonych drogach najważniejsze jest przewidywanie. Hamowanie awaryjne, nawet mimo ABS-u, zwiększa ryzyko utraty stabilności, dlatego należy wcześniej redukować prędkość. Zjazdy i podjazdy trzeba pokonywać na odpowiednio dobranym biegu i bez wciskania sprzęgła, wykorzystując siłę hamowania silnikiem. W zakrętach obowiązuje zasada: najpierw hamujemy, potem skręcamy. Zapewnia to maksymalną przyczepność w kluczowym momencie.
Mimo tych wyzwań niebezpieczne na drogach okazują się nie miesiące zimowe, lecz lipiec, sierpień i czerwiec. Najbardziej niebezpieczna pogoda to piękna pogoda, czyli pełne słońce i komfortowa temperatura. A najbardziej niebezpieczny rodzaj drogi, to droga prosta i dobrze oznaczona. Właśnie w takich, z pozoru idealnych warunkach, dochodzi do największej liczby wypadków.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o jazdę zimą
1. Dlaczego zimowe opony są tak ważne?
Zimowe opony zapewniają lepszą przyczepność dzięki miękkiej mieszance gumy i specjalnemu bieżnikowi. Na śniegu i lodzie droga hamowania na oponach letnich może wydłużyć się nawet o kilkadziesiąt procent.
2. Czy muszę odśnieżyć cały samochód przed jazdą?
Tak. Przepisy wymagają usunięcia śniegu i lodu z całego nadwozia, szyb i świateł. To poprawia widoczność i zapobiega osypywaniu się śniegu podczas jazdy.
3. Jak jeździć we mgle?
Należy używać świateł mijania, a światła przeciwmgielne tylne włączać tylko wtedy, gdy widoczność jest bardzo ograniczona. Trzeba zwiększyć odstęp od innych pojazdów.
4. Co zrobić podczas aquaplaningu?
Nie hamować gwałtownie. Delikatnie zdjąć nogę z gazu, utrzymać kierunek jazdy i poczekać, aż opony ponownie złapią przyczepność.
5. Jak rozpoznać „czarny lód”?
To cienka, niemal niewidoczna warstwa lodu. Najczęściej występuje na mostach, wiaduktach, zacienionych fragmentach drogi i przy temperaturach w okolicach 0°C.
6. Jak ruszać na śliskiej nawierzchni?
Najlepiej używać wyższego biegu, by ograniczyć buksowanie kół. Ruchy powinny być płynne i spokojne.
7. Jak hamować na lodzie lub śniegu?
Najbezpieczniej hamować silnikiem – stopniowo redukując biegi. Należy unikać gwałtownego wciskania hamulca.
8. Czy systemy bezpieczeństwa (ABS, ESP, ASR) warto mieć włączone zimą?
Tak. Te systemy pomagają utrzymać stabilność pojazdu, szczególnie na śliskiej nawierzchni.
9. Jak przygotować się do jazdy zimą w trasę?
Sprawdzić opony, stan akumulatora, płyny, wycieraczki oraz ciśnienie w kołach. Mieć przy sobie skrobaczkę, odmrażacz, rękawice, latarkę, a przy dłuższych trasach także łańcuchy na koła.
