Samochód elektryczny w razie pożaru wymaga szczególnego traktowania.
Aleksander Mróz
Wraz z dynamicznym wzrostem liczby pojazdów elektrycznych na polskich drogach, służby ratownicze stają przed nowymi wyzwaniami. Państwowa Straż Pożarna systematycznie wprowadza specjalistyczny sprzęt, który w razie bardzo poważnych wypadków ma zapewnić bezpieczeństwo zarówno uczestnikom zdarzeń drogowych, jak i ratownikom.
Samochody elektryczne mają akumulatory gromadzące duże ilości energii oraz instalację wysokiego napięcia. Uszkodzony, czy stający w ogniu pojazd elektryczny może więc stanowić wyzwanie dla służb ratowniczych.
- Straż pożarna kupuje specjalistyczny sprzęt do akcji z udziałem aut elektrycznych.
- Najnowszym elementem wyposażenia ratowników są tzw. wtyczki bezpieczeństwa.
- Na wypadek pożaru aut BEV stosuje się specjalne kontenery i płachty izolujące.
- W ekstremalnych przypadkach specjalny sprzęt służy do przebicia obudowy akumulatorów.
Auto elektryczne trudniej ugasić ponieważ wewnątrz baterii zachodzą reakcje chemiczne, które wzniecają pożar nawet bez dostępu tlenu
Wtyczka bezpieczeństwa do unieruchomienia pojazdu
Najnowszym rozwiązaniem są wtyczki bezpieczeństwa, takie jak opracowana w Polsce EV FT Stopcar czy Emergency Plug, służące do zabezpieczenia auta elektrycznego poprzez jego unieruchomienie. Po podłączeniu do portu ładowania auta symulują one proces ładowania i w efekcie komputer samochodu natychmiast aktywuje tryb postojowy wraz z blokadą hamulców.
Jak wyjaśnia mł. asp. Martin Halasz, rzecznik prasowy Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP: „Urządzenie po podłączeniu do portu ładowania natychmiast blokuje możliwość uruchomienia pojazdu, umożliwia wykonanie testu izolacji oraz sprawdzenie stanu gniazda ładowania. Dodatkowo monitoruje temperaturę kluczowych elementów, co znacząco zwiększa bezpieczeństwo pracy przy pojazdach powypadkowych lub zagrożonych pożarem”.
Wtyczki wyposażone są we wbudowaną baterię oraz moduł łączności Wi-Fi, co pozwala na ich stosowanie niezależnie od infrastruktury zewnętrznej. Są kompatybilne z gniazdami Type 1 i Type 2, co obejmuje zdecydowaną większość aut elektrycznych jeżdżących po europejskich drogach.
Wtyczka bezpieczeństwa działa na baterie, niezależnie od sieci, bezprzewodowo, monitoruje temperaturę złącza i umożliwia wykonanie testu izolacji
Wszystkie komendy miejskie i powiatowe PSP w województwie wielkopolskim będą niebawem wyposażone w te urządzenia. Decyzja ta jest reakcją na rosnącą liczbę pojazdów elektrycznych – według danych Polskiego Stowarzyszenia Nowej Mobilności oraz Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego, liczba samochodów typu BEV w Polsce przekroczyła 130 tysięcy i systematycznie rośnie.
Trzy kluczowe narzędzia w przypadku pożaru auta elektrycznego:
Wtyczki bezpieczeństwa to tylko jeden z elementów specjalistycznego wyposażenia służb ratowniczych. Oto trzy inne ważne narzędzia wykorzystywane przez strażaków podczas interwencji z udziałem pojazdów elektrycznych:
1. Kontenery gaśnicze do zatapiania palących się pojazdów
Specjalistyczne kontenery stanowią jedno z najbardziej rozpowszechnionych rozwiązań w gaszeniu ewentualnych pożarów aut elektrycznych.
Kontenerów gaśniczych nie ma jeszcze zbyt wielu. Wiemy o trzech, które są rozmieszczone w różnych lokalizacjach kraju
Są wykonane ze stali wysokiej jakości odpornej na ekstremalne temperatury, pozwalają na całkowite zanurzenie płonącego pojazdu (lub takiego, w wypadku którego jest duże ryzyko zaistnienia pożaru) w wodzie.
Jest to szczególnie istotne, ponieważ akumulatory litowo-jonowe płoną w sposób chemiczny – bez dostępu powietrza, a pożar może nawracać nawet po wielu godzinach od pozornego ugaszenia.
Obecnie Państwowa Straż Pożarna dysponuje trzema takimi kontenerami, które stacjonują w Warszawie, Krakowie i Wrocławiu.
Eksperci od pożarnictwa zalecają, by pojazd elektryczny z uszkodzonym akumulatorem pozostawał w kontenerze lub był izolowany od otoczenia przez minimum 72 godziny od zakończenia akcji gaśniczej.
2. Płachty i maty gaśnicze
W Centrum Naukowo-Badawczym Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego w Józefowie są prowadzone testy specjalistycznych płacht gaśniczych.
Kiedy użycie wody jest niemożliwe lub utrudnione płachta izoluje źródło ognia chroniąc sąsiadujące pojazdy i infrastrukturę
Płachty służą do izolowania źródła ognia podczas trwania akcji ratunkowej, ograniczając rozprzestrzenianie się płomieni i ciepła na otoczenie.
Wstępne wyniki badań są obiecujące – prawidłowo założona płachta przez pewien czas uniemożliwia przedostawanie się płomieni, stanowi barierę dla gazów pożarowych i znacząco ogranicza oddziaływanie temperatury na sąsiednie obiekty.
To szczególnie istotne w przypadku zdarzeń w zwartej zabudowie miejskiej lub garażach podziemnych, gdzie stosowanie tradycyjnych metod gaszenia może być utrudnione.
3. Lance penetrujące z kolcami przebijającymi akumulator
Jednym z najbardziej zaawansowanych rozwiązań są specjalistyczne lance penetrujące, opracowane m.in. przez firmę Rosenbauer. Są one wyposażone w stalowe kolce, które z siłą kilku ton przebijają hermetyczną obudowę zestawu akumulatorów, umożliwiając podanie wody bezpośrednio do wnętrza „baterii” – czyli tam, gdzie faktycznie zachodzi reakcja termiczna.
Strażacy zapoznają się z nowym sprzętem do gaszenia aut elektrycznych, aby móc pomóc w sytuacji pożaru
Zasada działania jest prosta i niezwykle skuteczna. Urządzenie gaśnicze jest umieszczane pod pojazdem, w miejscu, gdzie znajduje się zestaw akumulatorów. Lanca zostaje uruchomiona zdalnie przy użyciu sprężonego powietrza z butli, połączonych ze sterownikiem za pomocą węży pneumatycznych o długości ok. 8 metrów.
Dzięki temu strażak przebywa w pobliżu płonącego pojazdu jedynie przez chwilę – tylko po to, by ustawić urządzenie – a cała operacja przebijania i gaszenia odbywa się z bezpiecznej odległości.
Po przebiciu obudowy, do wnętrza akumulatora jest wpompowywana woda, wypełniając przestrzeń między ogniwami. Ta metoda zapewnia znacznie skuteczniejsze chłodzenie niż polewanie obudowy akumulatorów z zewnątrz – i co równie istotne – wymaga znacznie mniejszej ilości wody. Tradycyjne gaszenie zewnętrzne może pochłonąć nawet 11 tys. litrów wody, podczas gdy metoda penetracji redukuje to zużycie wielokrotnie.
Lanca może pozostawać wbita w obudowę akumulatorów tak długo, jak to jest potrzebne – również podczas transportu auta na lawecie. Co istotne, system działa również w wypadku pojazdów przewróconych na bok lub leżących na dachu.
Zasady używania lancy penetrującej do studzenia akumulatora auta elektrycznego
„Fireman Access” – fabryczne ułatwienie podczas akcji gaśniczej
Niektórzy producenci samochodów, jak Renault, stosują rozwiązania ułatwiające ewentualną pracę strażaków – ich pojazdy mają fabryczne otwory gaśnicze zwane „Fireman Access”, które pozwalają podać środek gaśniczy bezpośrednio na ogniwa bez konieczności przebijania obudowy „baterii”.
Renault niedawno uwolniło patenty dotyczące tego rozwiązania, by inni producenci również mogli je zastosować w swoich elektrycznych autach.
FAQ – najczęściej zadawane pytania na temat pożaru auta elektrycznego
1. Dlaczego pożar auta elektrycznego jest trudniejszy do ugaszenia?
Ponieważ akumulatory litowo-jonowe mogą palić się chemicznie i ponownie się zapalać nawet po ugaszeniu.
2. Jak strażacy unieruchamiają auto elektryczne po wypadku?
Za pomocą specjalnych wtyczek bezpieczeństwa, które blokują możliwość uruchomienia pojazdu.
3. Jak gasi się baterię w aucie elektrycznym?
Najskuteczniej przez chłodzenie – np. zanurzenie w wodzie lub podanie jej bezpośrednio do wnętrza akumulatora.
4. Czy zwykłe polewanie wodą działa?
Jest mniej skuteczne – chłodzi tylko obudowę, a nie wnętrze baterii, gdzie zachodzi reakcja.
5. Co robi się z autem po pożarze?
Izoluje się je i monitoruje nawet do 72 godzin, by zapobiec ponownemu zapłonowi.
6. Czy producenci pomagają w gaszeniu takich aut?
Tak – niektórzy stosują rozwiązania fabryczne (np. specjalne punkty dostępu do gaszenia akumulatora).
